Συναισθηματική Νοημοσύνη

Σε μια προσπάθεια των επιστημών και ειδικότερα των κοινωνικών επιστημών να κατανοήσουν την ευρύτερη ανθρώπινη φύση και λειτουργία, πραγματοποιήθηκαν διάφορες έρευνες κατά το παρελθόν έως και σήμερα, που στο επίκεντρο τους έχουν την υγιή ανάπτυξη του ατόμου.
Αρκεί όμως η γνωστική ανάπτυξη και καλλιέργεια ;
Σύμφωνα με τους ερευνητές, ψυχολόγους και εκπαιδευτικούς, φαίνεται πια ότι το IQ συμβάλλει μόνο κατά το 20% στην ανάπτυξη της μελλοντικής ισορροπίας, εσωτερικής ευτυχίας και της συνολικής επιτυχίας του ατόμου.
Αυτό λοιπόν που φαίνεται να καθορίζει την ψυχική άνθιση και επένδυση του ατόμου, το οποίο απαρτίζει το υπόλοιπο 80%, είναι η Συναισθηματική Νοημοσύνη (ΕQ).
Τι ορίζεται ως Συναισθηματική Νοημοσύνη ;
Αρχικά, πρέπει να αναφερθούμε στις αλλαγές και μετατροπές που υπέστη ο όρος αυτός ανά τα χρόνια, με τις έννοιες ‘κοινωνική νοημοσύνη’ και ‘συναισθηματική δύναμη’ να επικρατούν, ξεκινώντας από τον Gardner και φτάνοντας στον Daniel Goleman το 1996, ο οποίος έκανε γνωστό τον όρο της Συναισθηματικής Νοημοσύνης.
Ως Συναισθηματική Νοημοσύνη ορίζεται η ικανότητα του ατόμου να μπορεί να κατανοεί και να αναγνωρίζει τόσο τα δικά του συναισθήματα, όσο και τα συναισθήματα των ανθρώπων γύρω του.
Ο όρος Συναισθηματικής Νοημοσύνης ενσωματώνει ορισμένα χαρακτηριστικά, τα οποία περιγράφουν την ικανότητα του ατόμου να έχει :
– Ενσυναίσθηση
– Αυτογνωσία
– Ικανότητα διαχείρισης εαυτού
– Κίνητρο
– Κοινωνικές Δεξιότητες
Μιλώντας πιο συγκεκριμένα για τα παιδιά και τους εφήβους, είναι πολύ σημαντικό να αναφερθούμε σε ορισμένα χαρακτηριστικά που συνδέουν τη συναισθηματική νοημοσύνη του παιδιού και διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην δημιουργία και εξέλιξη τους σε ενήλικα άτομα, συναισθηματικά ώριμα. Συνδετικός κρίκος σε αυτή την πορεία είναι η οικογένεια, η οποία κατέχει σημαντικό ρόλο στην απόκτηση και ανάπτυξη αυτών των χαρακτηριστικών, σε μια προσπάθεια να αποφευχθεί η ανάπτυξη της Συναισθηματικής Ανωριμότητας στα παιδιά. Όταν για παράδειγμα ένα παιδί δεν μπορεί να ηρεμήσει εύκολα, δυσκολεύεται στην επαφή με τους άλλους ή δυσκολεύεται στην επίλυση προβλημάτων με αποτελεσματικό τρόπο, τότε η καθημερινότητα του παιδιού δυσκολεύει και δεν μπορεί εύκολα να αναπτύξει συναισθηματικές δεξιότητες.
Ορισμένα από τα χαρακτηριστικά συναισθηματικής ωριμότητας είναι τα εξής :
– Σεβασμός και αποδοχή από το περιβάλλον
– επιθυμία κοινωνικοποίησης
– ικανότητα δημιουργίας διαπροσωπικών σχέσεων
– ανάγκη δημιουργίας προσωπικής ταυτότητας
– ικανότητα προσαρμογής και ευελιξίας
– αποδοχή κανόνων και συμμόρφωση σε αυτούς
– διάθεση να διαμορφώνει το άτομο προσωπικές αξίες, όντας ενεργός αποδέκτης
– ενσυναίσθηση
Από τα παραπάνω χαρακτηριστικά, η Ενσυναίσθηση αποτελεί στην πραγματικότητα τον κύριο δείκτη Συναισθηματικής Ωριμότητας και Ευφυίας.
Τί ορίζεται λοιπόν ως Ενσυναίσθηση ;
Ο όρος Ενσυναίσθηση αφορά στην ικανότητα μας να κατανοούμε τα συναισθήματα των άλλων, μέσα από το πρίσμα των προσωπικών μας συναισθημάτων. Η ικανότητα μας να αντιλαμβανόμαστε το πώς νιώθουν οι άνθρωποι γύρω μας αποτελεί τον πλέον σημαντικό παράγοντα για να έχουμε υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις. Για να μπορούμε να αναπτύσσουμε υγιείς συναισθηματικούς δεσμούς πρέπει να έχουμε την ψυχική δυνατότητα να νιώθουμε τον άλλον, να μοιραζόμαστε τα συναισθήματα μας και με τον τρόπο αυτό θα μπορούμε να καταλάβουμε και την συμπεριφορά του.
Όταν για παράδειγμα ένας γονιός δείχνει ενσυναίσθηση προς το παιδί του, τότε ο ίδιος κατανοεί το πώς νιώθει το παιδί, του δείχνει σεβασμό και αποδοχή και είναι σε θέση τότε να του θέσει τα όρια, μαθαίνοντας του τι είναι αποδεκτό και τι όχι. Όλο αυτό όμως γίνεται πάντοτε μέσα από την επιθυμία μας να προσφέρουμε στο παιδί το αίσθημα της ασφάλειας και της σιγουριάς.
Λαμβάνοντας τα παραπάνω υπόψιν και κατανοώντας την σημασία της Συναισθηματικής Νοημοσύνης, τότε τα παιδιά θα μπορούν να μεγαλώνουν ψυχικά και συναισθηματικά αυτάρκη, διατηρώντας ένα αίσθημα εμπιστοσύνης και συναισθηματικής ασφάλειας στους ανθρώπινους δεσμούς που θα δημιουργούν.
Το άρθρο επιμελήθηκε η Κα Κυριακή Χαρίτου, ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια, συνεργάτιδα του “Εργομιλώ”.