εργομιλώ

Λογοθεραπεία

Λογοθεραπεία

H επιστήμη που ασχολείται με διαταραχές λόγου, φωνής, ομιλίας και μάσησης / κατάποσης σε παιδιά και ενήλικες, άσχετα με την αιτία τους (νευρολογική, εξελικτική ή λειτουργική) και η οποία αποσκοπεί στην ανάπτυξη της εξωλεκτικής και λεκτικής επικοινωνίας, στην καθαριότητα της ομιλίας και της φωνής και στην παραγωγή λόγου στους βαρήκοους.

Λόγος : Είναι ο κώδικας έκφρασης ιδεών, ο τρόπος που ανακοινώνουμε τις σκέψεις μας. Σωστός λόγος σημαίνει σωστή σύνταξη προτάσεων, εμπλουτισμένο λεξιλόγιο, σωστή μορφολογία και σωστή γραμματική. Όλες οι αντιληπτικές και γνωστικές ικανότητες κατατάσσονται σε αυτόν τον τομέα (αντιληπτικές ικανότητες : κατανόηση εντολών, ερωτήσεων και αρνητικών λέξεων / γνωστικές ικανότητες : γνώση χωρικών και χρονικών εννοιών, χρωμάτων, μεγεθών, σχημάτων, προμαθηματικών εννοιών).

Ομιλία : Είναι η γλωσσική έκφραση και χαρακτηρίζεται από τη φωνολογία (φθόγγους γλώσσας και φωνολογικούς κανόνες), τη μορφολογία (μόρφημα και μορφολογικούς κανόνες), τη σύνταξη (κανόνες για το συνδυασμό λέξεων σε προτάσεις), την πραγματολογία (κοινωνικογλωσσικούς κανόνες ) και τη σημασιολογία (νόημα των λέξεων).

 

 

Αιτίες καθυστέρησης λόγου και ομιλίας

Πιθανή αιτία καθυστέρησης ομιλίας είναι η :

  • Κώφωση : Το αυτί είναι το όργανο που δέχεται εξωτερικά ερεθίσματα ήχου τα οποία μετατρέπονται στα κατάλληλα κέντρα του εγκεφάλου. Η συχνή επίσκεψη σε ΩΡΛ είναι αναγκαία.
  • Νοητική υστέρηση : Η ανάπτυξη λόγου και ομιλίας επηρεάζεται και αυτή από το βαθμό της νοητικής καθυστέρησης.
  • Διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή (αυτισμός) : Οφείλεται σε επικοινωνιακά προβλήματα που παρουσιάζονται στην απομόνωση του παιδιού από το περιβάλλον.
  • Εγκεφαλική παράλυση : Τα παιδιά με εγκεφαλική παράλυση αργούν να μιλήσουν λόγω της βλάβης των ακουστικών κέντρων.

Οφείλεται :

  • Σε λόγους παθολογικής κατασκευής της στοματικής κοιλότητας.
  • Σε κληρονομικούς παράγοντες.
  • Στο περιβάλλον που μεγαλώνει το παιδί (ένα αποστερημένο περιβάλλον φτωχό σε εξωτερικά ερεθίσματα, μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στο λόγο).

Τι περιπτώσεις αναλαμβάνει ένας λογοθεραπευτής;

  • Γλωσσική καθυστέρηση (αργοπορία σε σύγκριση με παιδιά της ηλικίας του).
  • Δυσφασία (διαταραχή επικοινωνίας που αφορά τη μερική απώλεια της ικανότητας κατανόησης και έκφρασης προφορικού λόγου)
  • Αντιληπτικές διαταραχές
  • Διαταραχές εκφραστικού τύπου
  • Διαταραχή άρθρωσης
  • Φωνολογική διαταραχή
  • Δυσπραξία (νευρολογική διαταραχή ομιλίας στην οποία δεν υπάρχει προγραμματισμός των κινήσεων των οργάνων της ομιλίας)
  • Δυσαρθρία
  • Τραυλισμός
  • Δυσφαγία
  • Διαταραχές φωνής
  • Νευρολογικές διαταραχές
  • Εγκεφαλική παράλυση
  • Νοητική καθυστέρηση
  • Διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές
  • Διαταραχές λόγου και ομιλίας σε άτομα που έχουν υποστεί εγκεφαλικά επεισόδια

 

Τι περιλαμβάνει μία λογοθεραπευτική αξιολόγηση;

Αφού προηγηθεί η λήψη ιστορικού, ο λογοθεραπευτής εφαρμόζει στοματοπροσωπικές ασκήσεις, καταγράφει φωνολογικές και αρθρωτικές δυσκολίες, παρατηρεί αν υπάρχει ακουστική διάκριση των ήχων και χορηγεί λογοθεραπευτικά εργαλεία για να εξετάσει τη γλωσσική και γνωστική ανάπτυξη του παιδιού. Ύστερα ανακοινώνει τα πορίσματα της αξιολόγησης στους γονείς και οργανώνει το θεραπευτικό πρόγραμμα θέτοντας τους στόχους ανάλογα με τις ανάγκες κάθε παιδιού. Ενημερώνει σε κάθε συνεδρία την εξέλιξη του παιδιού και συμβουλεύει τους γονείς για την συνέχιση του προγράμματος στο σπίτι. Η συνέχιση του προγράμματος λογοθεραπείας στο σπίτι επιταχύνει την αποκατάσταση των δυσκολιών.

ΘΥΜΗΘΕΙΤΕ

Οι γονείς είναι οι καλύτεροι θεραπευτές!

Πότε να απευθυνθείτε σε λογοθεραπευτή;

H ανάπτυξη λόγου και ομιλίας είναι διαφορετική σε κάθε παιδί και αποτελεί μια πολύπλοκη διαδικασία. Το κάθε παιδί έχει το δικό του ρυθμό ανάπτυξης και σε καμιά περίπτωση δεν αποτελούν κριτήριο αξιολόγησης τα ακόλουθα!

Ένα παιδί χρήζει παρέμβασης λογοθεραπείας όταν παρουσιάζει κάποια από τα παρακάτω :

  • Δεν κατανοεί αυτά που ακούει
  • Δεν εκτελεί οδηγίες
  • Δεν φέρνει κάτι που του ζητάτε χωρίς να του το δείχνετε
  • Χρησιμοποιεί ελάχιστες λέξεις στο λεξιλόγιό του
  • Δε συνδυάζει λέξεις για να φτιάξει μία πρόταση
  • Δε βάζει τις σκέψεις του σε σωστή σειρά για να διηγηθεί μία ιστορία
  • Δεν προφέρει σωστά όλους τους φθόγγους
  • Μπερδεύει φθόγγους (π.χ. λέει "λ" αντί "ρ")
  • Δε γίνεται κατανοητή η ομιλία του από άλλους
  • Επαναλαμβάνει συλλαβές σε μία λέξη όταν μιλάει
  • Δεν εκφράζει απορίες σε σχέση με το περιβάλλον

Φυσιολογική ανάπτυξη λόγου και ομιλίας

  • 0-6 Μηνών :

Παράγει ήχους ευχαρίστησης / Αντιδρά στους ήχους και γυρίζει το κεφάλι του / Ανάλογα με τις ανάγκες του, χρησιμοποιεί διαφορετικό κλάμα / Αναγνωρίζει φωνές και γελάει όταν του μιλάνε / Μιμείται ήχους / Η φωνή του παρουσιάζει ποικιλία στην ηχηρότητα και τον τόνο / Χρησιμοποιεί χειρονομίες για να υποδείξει αυτό που θέλει.

  • 7-12 Μηνών :

Καταλαβαίνει το «όχι» και το «ναι» / Ανταποκρίνεται στο όνομά του / Μιμείται περισσότερους ήχους / Εμφάνιση πρώτων «λέξεων», βάβισμα / Έντονα στοιχεία προσωδίας και επιτονισμού / Ακούει όταν του μιλάνε / Σιγά-σιγά αρχίζει να αλλάζει το βάβισμα και χρησιμοποιεί σκόπιμα την ομιλία / Έχει εκφραστικό λεξιλόγιο 1-3 λέξεις / Χρησιμοποιεί κυρίως ουσιαστικά / Καταλαβαίνει τις απλές εντολές.

  • 13-18 Μηνών :

Η ομιλία του είναι σχεδόν ακατάληπτη / Ηχολαλεί / Ακολουθεί απλές εντολές / Παράγει κάποια σύμφωνα / Εκφραστικό λεξιλόγιο 3–25 λέξεις ή και περισσότερες / Χρησιμοποιεί παράλληλα χειρονομίες και φώνηση.

  • 19–24 Μηνών :

Η ομιλία του γίνεται κατανοητή και αρχίζει να μοιάζει (σταδιακά) με την ομιλία των ενηλίκων / Εκφραστικό λεξιλόγιο 50 – 100 λέξεις ή και περισσότερες / Αντιληπτικό λεξιλόγιο πάνω από 300 λέξεις / Αρχίζει να χρησιμοποιεί προτάσεις με ουσιαστικά και ρήματα / Χρησιμοποιεί προσωπικές αντωνυμίες (εγώ, εσύ, αυτός) / Απαντά στη ερώτηση «τι είναι αυτό» / Ακούει ιστορίες / Ονομάζει πέντε μέρη του σώματος και κάποια οικεία αντικείμενα / Καταλαβαίνει και ακολουθεί εντολές με δυο μέρη

  • 2–3 Ετών :

Η ομιλία του είναι περισσότερο κατανοητή από τους ξένους / Κατανοεί τις έννοιες «όλα» και «πολλά» / Ζητά τα αντικείμενα με το όνομά τους / Προσδιορίζει διάφορα μέρη του σώματος / Εκφράζει την ανάγκη του να πάει τουαλέτα / Απαντά σε απλές ερωτήσεις / Ακούει ιστορίες και τραγούδια. / Χρησιμοποιεί προτάσεις με 3 – 4 λέξεις / Κάνει ερωτήσεις χρησιμοποιώντας δυο λέξεις / Χρησιμοποιεί μερικούς γραμματικούς χρόνους, προθέσεις, άρθρα και αφηρημένες έννοιες / Καταλαβαίνει τις έννοιες ποιος, γιατί, πόσα είναι / Αντιλαμβάνεται 500 – 900 λέξεις / Εκφραστικό λεξιλόγιο 50 -250 λέξεις ή περισσότερες / Μιλάει δυνατά / Κάνει γραμματικά και συντακτικά λάθη / Παραλείπει ή αντικαθιστά κάποια φωνήματα όταν μιλάει.

  • 3–4 Ετών

Ακολουθεί σύνθετες εντολές (2–3 μέρη) / Καταλαβαίνει αντίθετες έννοιες (πάνω – κάτω, μεγάλο – μικρό) / Απαντά και κάνει απλές ερωτήσεις / Εκφράζει συναισθήματα / Χρησιμοποιεί προτάσεις με 4 - 6 λέξεις / Καταλαβαίνει 1200 – 2000 λέξεις / Καταληπτότητα ομιλίας 80% / Εκφραστικό λεξιλόγιο 800 – 1500 λέξεις / Βελτιώνει τα γραμματικά και συντακτικά λάθη / Ψιθυρίζει / Χρησιμοποιεί σωστά τον πληθυντικό αριθμό, αντωνυμίες, χρόνους ρημάτων / Αντιλαμβάνεται τις έννοιες παρελθόν και μέλλον / Συμμετέχει σε συζητήσεις.

  • 4-5 Ετών :

Καταλαβαίνει τους αριθμούς, μέχρι το 3 / Αναγνωρίζει μέχρι 3 βασικά χρώματα / Καταλαβαίνει τις έννοιες του χώρου / Καταλαβαίνει πάνω από 2.800 λέξεις / Εκφραστικό λεξιλόγιο 900 – 2000 λέξεις / Χρησιμοποιεί σύνθετες προτάσεις (4–8 λέξεις) / Κάνει σωστή χρήση γραμματικής / Ακούει μια ιστορία και απαντά σε ερωτήσεις / Περιγράφει τη μέρα του στο σχολείο κ.α. / Αναμεταδίδει ακριβώς μια ιστορία / Δίνει σύνθετες απαντήσεις / Γνωρίζει τη χρήση αντικειμένων.

  • 5–6 Ετών :

Γνωρίζει και ονομάζει 6 χρώματα / Ονομάζει 3 σχήματα / Καταλαβαίνει περίπου 12.000 λέξεις / Aυξάνει συνεχώς το λεξιλόγιό του / Συμμετέχει σε διαλόγους / Μετράει αυτοματοποιημένα μέχρι το 30 / Συμμετέχει σε ομαδικά παιχνίδια και ακολουθεί τις οδηγίες / Αντιλαμβάνεται σύνθετες εντολές (3 μέρη) / Ονομάζει τις μέρες της εβδομάδας και αντίθετες έννοιες / Χρησιμοποιεί κλίσεις και χρόνους ρημάτων (αόριστος, μέλλοντας) / Αντικαθιστά ελάχιστα φωνήματα / Συντάσσει γραμματικά πλήρης προτάσεις / Επικοινωνεί εύκολα με παιδιά της ηλικίας του και με ενήλικες.

Ποια η διαφορά μεταξύ αρθρωτικής και φωνολογικής διαταραχής;

Το παιδί με αρθρωτικές δυσκολίες αδυνατεί να προφέρει σωστά κάποιους ήχους, λόγω δυσκολίας τοποθέτησης των αρθρωτών.

Το παιδί με φωνολογικές δυσκολίες μπερδεύει κάποιους ήχους όταν μιλάει, λόγω του ότι δε μπορεί να διακρίνει κάποιους ήχους.

Πρόβλημα λόγου/ομιλίας. Ποια η διαφορά;

Πρόβλημα στην ομιλία σημαίνει πρόβλημα στην άρθρωση ή στην ροή (π.χ. αρθρωτική δυσκολία, τραυλισμός, δυσπραξία).

Πρόβλημα στο λόγο σημαίνει γενικότερο πρόβλημα στην εκφραστική επικοινωνία (π.χ. μειωμένο λεξιλόγιο, σύνδρομα, καθυστέρηση στην ανάπτυξη λόγου, φτωχές προτάσεις, ενήλικας που υπέστει εγκεφαλικό επεισόδιο).

Μπορεί ένας ενήλικας να πει σωστά το «ρ»;

Η απάντηση είναι ναι.

Ένας ενήλικας που δεν έλεγε το "ρ" σε όλη του τη ζωή, θα δυσκολευτεί να το παράγει σωστά σε σχέση με ένα παιδί. Με εξάσκηση όμως και συνεργασία με τον λογοθεραπευτή, θα το καταφέρει. Το σημαντικότερο είναι να υπάρχει κίνητρο και θέληση.

Πότε ένα παιδί είναι ύποπτο για δυσλεξία (στο νηπιαγωγείο);

Ένα παιδί που φοιτεί στο νηπιαγωγείο είναι ύποπτο για δυσλεξία όταν παρουσιάζει τα παρακάτω :

  • Αργό ρυθμό εργασίας
  • Διάσπαση προσοχής
  • Χαμηλή οπτική και ακουστική μνήμη
  • Αδυναμία διαφοροποίησης όμοιων σχημάτων και συμβόλων
  • Αδυναμία χωρικού προσανατολισμού
  • Δυσκολίες στον προσανατολισμό του χρόνου
  • Μειωμένο εκφραστικό λεξιλόγιο
  • Μειωμένη κριτική σκέψη
  • Φτωχή ακουστική αντίληψη
  • Δυσκολίες στην προφορική έκφραση
  • Βλάβες στη ψυχική του ισορροπία (απότομη αλλαγή των συναισθημάτων του χωρίς ιδιαίτερο λόγο)
  • Αδυναμία συντονισμού λεπτής κίνησης
  • Αδυναμία του νηπίου να κινεί το χέρι του από τα αριστερά προς τα δεξιά όταν γράφει ή ζωγραφίζει
  • Μπλοκάρισμα της ομιλίας (τραυλισμός)
  • Αριστεροχειρία

Η καλύτερη περίοδος που μπορεί να διαπιστωθεί αν το παιδί σας είναι έτοιμο να φοιτήσει στο δημοτικό σχολείο ή όχι, είναι όταν το παιδί τελειώνει το νηπιαγωγείο. Στο διάστημα αυτό μπορείτε να επικοινωνήσετε με την ομάδα του Εργομιλώ και να πραγματοποιήσετε μια σύντομη συνάντηση, κατά τη διάρκεια της οποίας θα γίνει ο απαραίτητος προληπτικός έλεγχος που θα σας δώσει την ξεκάθαρη εικόνα που χρειάζεται να έχετε για το παιδί σας.

Πώς μπορούν οι γονείς να βοηθήσουν τα παιδιά τους στην σωστή ανάπτυξη λόγου-ομιλίας;

  • Να ακούτε και να απαντάτε στα παιδιά σας όταν εκφράζονται με λέξεις ή χειρονομίες.
  • Να μιλάτε με ζεστό και ήρεμο τρόπο
  • Να δίνετε στο παιδί σας χρόνο να σκεφτεί και να απαντήσει
  • Να τραγουδάτε και να παίζετε ρυθμικά
  • Να ονομάζετε καθημερινά αντικείμενα
  • Να εμπλουτίζετε το λεξιλόγιό του και να του εξηγείται τη σημασία των λέξεων
  • Να διορθώνετε το λόγο του
  • Να διατηρείτε σταθερό περιβάλλον
  • Να υπάρχει κοινή συμπεριφορά γονέων
  • Να προσφέρετε επιβράβευση
  • Να του λέτε τι κάνετε
  • Να του εξηγείτε πάντα το "όχι"
  • Να μιμείστε ήχους, φωνές και κινήσεις
  • Να αφήνετε το παιδί σας να ολοκληρώσει όλες τις εργασίες του
  • Να επιτρέπετε στο παιδί σας τη συναναστροφή με άλλα παιδιά σε εξωτερικούς χώρους

Εάν θέλετε να ενημερωθείτε, ή θεωρείτε ότι το παιδί σας παρουσιάζει κάποιες δυσκολίες στο λόγο του, μη διστάσετε να πραγματοποιήσετε μια συνάντηση με την ομάδα του Εργομιλώ.